Кыргызча подкаст

Блог

Подкастты үй шартында жаздыруу.

Подкастты үй шартында жаздыруу.

Биринчиден, подкастты эмне үчүн жасап жатканыңызды чечиңиз. Максат сизди мотивациялоого жардам берет жана сиз ойлогон нерсеге, сиз каалаган эффектке жетип жатасызбы түшүнүүгө жардам берет, ошондой эле подкастты кантип илгерилетүүнүн жолун жеңилдетет.

 

Подкасттын бир нече негизги форматтары бар:

Документалдык
Сүрөтсүз даректүү тасманы элестетиңиз. Ал жерде экспозициясы да, сюжети да, кульминациясы да бар. Алып баруучу менен коноктон тышкары, эреже катары, «экинчи пландагы» кошо алып баруучулардын үнү жана эксперттердин үнү да бар. Иллюстрация катары көптөгөн добуш, фондогу музыка жана үн. Мындай чыгарылыштар бир нече жума, ал тургай айлар бою даярдалат жана анын үстүндө 5-10 адамдан турган топ иштейт.

Монолог
Өтө татаал формат. Адам 30-120 мүнөт бир нерсе жөнүндө айтып берет.
Алып баруучунун окуяны алып баруу жөндөмүнөн улам гана мындай подкаст кызыктуу болушу мүмкүн. Укмуштуудай даярдыкты талап кылат. Бирок, эгер тема сиз үчүн абдан кызыктуу болсо, анда бул кыйын деле эмес.

Алып баруучулардын ток-шоусу.                                                                          Эки-үч адам чогулуп, кайсы бир темада талкуу болот. Эң популярдуу форматтардын бири.
Ал лидерлердин харизмасына байланат. Көбүнчө бир аз же абдан күлкүлүү, бирок темалар олуттуу болушу мүмкүн. Кыскартуусуз жана цензурасыз ошол бойдон чыгарылат.
Аны жаздыруунун кымбат эместиги, конокторду тартуу үчүн кошумча инфраструктураны талап кылбаганы, бирок эксперттик тармакта терең билимди талап кылгандыгы менен мүнөздөлөт.

Интервью.                                                                                                           

Бүгүнкү күндө эң популярдуу подкаст жанры. Аны азыркы күндө өзгөчө таралгандыктан гана азыраак кыйынчылык талап кылат десек болот. Ошол эле учурда өз ишинин чеберлери гана чындап жакшы интервью алганга жетишет.
Жакшы жагы — кызыксыз кылууга кыйын болгон, эскирбеген формат. Эң жагымдуу маектешиңизге чалып, каалаган темада сүйлөшүңүз.
Кемчиликтери — интервью жана башка баарлашуулар дээрлик бардыгы тарабынан жасалат. Жакын арада кандайдыр бир жол менен интервью алуучулардын ичинен озуп чыгып, өзгөчөлөнүү керек болот:)

Форматты аныктап алган соң подкастты жаздырууга киришебиз.

Сиз подкастты минималдуу жабдуулар менен баштасаңыз болот. Үн жаздыруучу аппараттардын бири жетиштүү: микрофон, үн жазгыч же смартфон. Бирок подкаст каармандарынын санына, жаздыруунун өзгөчөлүктөрүнө жана үн сапатына коюлган талаптарга жараша кошумча жабдуулар талап кылынышы мүмкүн.

Микрофондор

Подкаст жаздыруу үчүн сизге микрофон керек. Подкастта канча адам сүйлөсө, ошончо микрофон керек болот.Подкасттарда микрофондун жана үн картасынын баасына караганда биринчиден мазмун маанилүү экенин түшүнүү маанилүү. Ошондуктан, баштоо үчүн, кошумча жабдууларды такыр сатып албоо, же микрофондорду баштапкы баада инвестициялоону сунуштайбыз. Эгер сизде iPhone бар болсо, анда ал жакшы денгээлде жаздыруу үчүн жетиштүү болот.Микрофондордун көптөгөн түрлөрү бар, бирок, эгерде биз подкасттар жөнүндө сөз кыла турган болсок, анда компьютерге туташтыруунун эки түрүнө жана эки ыкмасына көңүл буруу зарыл.Динамикалык микрофондор.Алардын негизги өзгөчөлүгү – сезгичтиги төмөндүгүндө. Ушундан улам алар жаңырык жана ашыкча ызы-чуу бар бөлмөлөрдө үндү жакшы жазышат. Бул типтеги микрофондор радио, телевидениеде колдонулат, аткаруучулар концерттерде ырдашат.Динамикалык микрофондор подкасттар үчүн эң сонун. Эгер сиз жаңыдан баштап жатсаңыз, бул эң сонун тандоо. Кошумча жакшы жагы, динамикалык микрофондор абдан бышык. Аларды сумкаңызга салып, сапарга алып чыгып, сындырып алам деп коркпосоңуз болот.Кемчиликтери — динамикалык микрофондор кооздук жагынан кичине артта экенин белгилей кетүү керек. Ал эми видео подкаст жасай турган болсоңуз, анда мындай микрофон кадрда анча жакшы көрүнбөйт.

Конденсатордук микрофондор.

Ал эми бул микрофондор өтө сезгич. Ушундан улам алар үндү жакшыраак ачышат. Бирок даярдыгы жок бөлмөдө, ызы-чуу жана жаңырыктар боло турган болсо, мындай микрофон ашыкча нерселерди тартып алат, ал эми жаздыруу динамикалыкка караганда начарыраак болот.Эгерде сизде ылайыктуу бөлмө жок болсо, конденсатордук микрофондорду сатып алууну сунуш кылбайт элек — ызы-чуу болсо үн кирдеп жазылып калат.

Микрофонду кошуу түрү.Микрофонду алаарда алар компьютериңизге кантип туташаарына көңүл буруңуз. Туташтыруунун эки ылайыктуу түрү бар — USB жана XLR болот.USB микрофондору түздөн-түз компьютериңизге туташат, аларда орнотулган үн картасы болот. Башка кошумча нерселер талап кылынбайт. Бул түр сиз подкастта жалгыз болгонуңузга же конокторуңуз алыстан жазып жаткан учурларга ылайыктуу — ар ким өз микрофонун гана туташтырып койсо болот. XLR микрофондорун компьютерге түз туташтыруу мүмкүн эмес. Андыктан мындай микрофонду тандасаңыз, ага кошумча жабдууларды сатып алуу керек болот. Тескерисинче, эгер сиз үн картасын же жазгычты (рекордер) колдонуп жатсаңыз, сизге дал ушундай микрофон керек болот.Бир убакта эле XLR жана USB кирүүлөрү бар микрофондор да бар. Сатыкта мындай моделдер аз, бирок бул подкаст үчүн эң жакшы вариант. Эгер кайсы бир учурда сиз аудио картаны же жазгычты сатып алгыңыз келсе, микрофондорду алмаштыруунун кереги жок.

Жакага кыпчытма микрофондор

бул видеодо сөзүңүздү жазуу үчүн колдонулган кичинекей микрофондор. Аны кийимге кыпчытып коёсуздар. Булар көбүнчө конденсатордук микрофондор, андыктан сезгич. Алар подкасттар үчүн да жарайт.

Boya BY-M1 моделин сунуштайбыз, мындай микрофонду компьютерге түз туташтырууга болот.

 

Үн карталары

Үн картасы микрофондон чыккан үндү санариптик сигналга айлантат. Ал өз алдынча үн жаздырбайт, бул үчүн аны компьютериңизге туташтыруу керек.

Жазгычтар (рекордер)

Рекордерлер микрофондон компьютерди колдонбостон үндү камтылган эс тутум картасына жаздырууга мүмкүндүк берет. Эң кеңири таралган жазгычтар Zoom компаниясы тарабынан чыгарылган.

Подкастты жаздырууда дагы эмнелердин кереги тийиши мүмкүн?Микрофон карматкычтар.

Мындай карматкыч микрофонду колуңузга кармабай, алдыңызга коюу үчүн пайдалуу болот. Карматкычтар ар кандай конструкцияда болот – үстөл үстүндө, жерге коюла турган үч буттуу жана пантографтар. Пантографтарды жана үстөл үстүндөгүсүн колдонууну сунуштайбыз.

Поп чыпкасы«П» жана «Б» үнсүздөрдү өчүрүү үчүн керек, микрофонго же карматкычка бекитилет.

Жыйынтыгында: Подкастты жаздыруу үчүн микрофон талап кылынат — ар бир катышуучу үчүн бирден. Эгерде бир нече микрофондор болсо, аларды чогуу жаздыруу үчүн үн картасы же жазгыч(рекордер) керек. Жана ыңгайлуулук үчүн, карматкычтар жана поп чыпкасы. 

Подкастты кайда жана кантип жаздыруу керек?

Жаздыруунун сапатынын 80% жаздырылган жайлардан көз каранды. Көбүнчө үйдө же атайын студияларда жаздырышат – анткени муну менен жаздырууга ылайыктуу шарттарды түзүүгө болот. Албетте, сиз көчөдө да жаздырсаңыз да болот, бул подкастка кошумча маалымат жана атмосфера берет. Бирок ашыкча үндөр мазмундан алаксыта турганын билсеңиз, анда жабык жана тынч жайды тандаганыңыз жакшы.

Үйдөн жаздыруу

Башында үйдө жаздырууну сунуштайбыз. Негизгиси: туура бөлмөнү тандоо керек:

Бөлмөдө минималдуу жаңырык болушу керек. Бөлмө жаздырууга ылайыктуубу кол чабуу менен текшерип көрсөңүз оңой: кол чапкандан кийин бөлмөнүн бурчтарында коңгуроо чыкпаса, бөлмө ылайыктуу.

Жумшак эмерек жана китеп текчелери менен кичинекей бөлмө болсо жакшы — мукабалар үндү жакшы сиңирет.

Эгер сиз ашканада жаздырууну пландап жатсаңыз, муздаткычты өчүрүп койгонуңуз жакшы — ызы-чууну пайда кылат.

Керексиз үндөр болбоосун текшериңиз: иттин үргөнү, балдардын күлкү-кыйкырыгы.

Алыстан

Эгер конок башка шаарда болсо же жеке жолугушууну каалабасаңыз, алыстан жаздырсаңыз болот. Принциби мындай: сиз каалаган ыңгайлуу мессенджерде байланышасыз жана ар ким өз тректерин өз алдынча жазат. Zoomду колдонууну сунуштайбыз: ал бир нерсе туура эмес болуп калса, резервдик жазууну жасоого мүмкүндүк берет. Сиз жана сиздин маектешиңиз кулакчын тагынып, алардан бири-бириңиздин үнүңүздөрдү угуп турушуңуздар маанилүү. Бул учурда сиздин микрофонуңуздагы жаздыруудан сиз гана угуласыз жана маектешиңиз менен да ошондой болот. Жазуу сапаты жакшыраак болуп, аны оңдоого ыңгайлуу болот.

Подкастты жогорку сапатта жаздыруу үчүн текшерүү тизмеси(чек-лист)

·        телефонуңуздагы жана ноутбугуңуздагы бардык үн эскертмелерин өчүрүнүз;·        үй-бүлөңүздөн ызы-чуу болбоосун суранып алыңыз;

·        ашканада жаздырып жатсаныз терезелерди жабуу, муздаткычты өчүрүү;

·        билериктерди, узун сөйкөлөрдү алып салыңыз, чачыңызды байлаңыз — жаздырууда шылдыраган жана кычыраган нерселердин баарын алып салыңыз;

·         жаздырууга чейин жана жаздыруу учурунда таттуулардан жеп алганыныз да тоскоол болот;

Монтаждоо.

Монтаждоосуз эч бир подкаст болбойт. Сиз кынтыксыз подкаст жаздырдым дегениңиз менен, ага музыка, эффект, дизайн тандоо керек болот.  Монтаждоо учурунда сиз идеяны жакшыраак ачып берүү үчүн көп нерсени оңдосоңуз болот. Базалык монтаж — белгилүү бир убакта эч ким сүйлөбөгөн жерлерди алып салуу болот. Башкача айтканда, бир эле учурда бир гана үн угулушу керек.
Монтаждоо үчүн компьютериңизге үн редакторун орнотушуңуз керек. Алардын саны ондоп саналат.
Иштөө принциби баарына бирдей: экранда үн толкунунун схемасын көрөсүз. Фрагментти өчүрүп салуу үчүн чычканча менен диаграммада бул убакыт сегментин тандап, Delete дегенди басуу керек. Подкастка тиешеси жок деп эсептеген нерселерди: узак паузаларды, үшкүрүүнү же башка нерселерди алып салыңыз.

Подкаст үнүнүн кызыктуураак, эмоционалдуу, ритмдүү жана угуучунун эсинде жакшыраак калышы үчүн алар музыканы жана үн дизайнын колдонушат. Музыка жана үн милдеттүү эмес, бирок алардын болгону жакшы. Адатта подкасттын башталышында негизги музыкалык тема ойнойт, ал “джингл” деп аталат. Бул сиздин шоуңуздун аудиологотиби. Маанай берет, угуучуну уга турган нерсеге даярдайт, керектүү маанайга ылайыкташтырат. Джингл аркылуу угуучулар сиздин подкастыңызды башкалардан айырмалап таанышат.

 

Музыканы жана үндөрдү кайдан алса болот?

Төмөндө үндөрдү жана музыканы таба турган бир нече ресурстар:

Free Music Archive

Колдонуу үчүн ар кандай лицензиялары бар тректердин бир тобу. Подкастыңызга ылайыктуу нерсени таба аласыз.

 

Freesound

Колдонуучулардан үндөрдүн чоң жыйнагы. Дээрлик музыка жок, бирок бардык учурлар үчүн көптөгөн ар кандай үндөр бар.

 

Конгресс китепканасы

Үн жазуулары камтылган ондогон жыйнактар. Ар бирин сиз подкастыңызга колдонуу үчүн лицензияны кылдат окуп чыгышыңыз керек.

 

Archive.org

Көп нерсе бар, бирок издөө ыңгайсыз.

 

Топ лагери

Негизги музыка сайттарынын бири. Creative Commons (CC) жана Public Domain (PD) тэгдери бар — бул бекер колдонуу лицензиялары, бирок сиз музыканттар менен да байланыша аласыз.

 

Мүмкүн болгон дооматтардан өзүңүздү камсыздандыруу үчүн колдоно турган бардык музыка жана үндөрдүн лицензиясын ар дайым окуп чыгыңыз. Үн жана музыка лицензияларында жеке жана коммерциялык максаттарда кайсыны колдонсо боло тургандыгы так көрсөтүлүшү керек. Жана подкастта колдонууга тыюу салынбашы керек.

Төмөндө подкастты монтаждоого керектүү плагиндер:

TDR Nova — бул динамикалык эквалайзер: ал тилкенин көлөмү каалаган деңгээлге жеткенде белгилүү бир жыштык тилкесинин көлөмүн төмөндөтүүгө же көбөйтүүгө мүмкүндүк берет. Анын жардамы менен сиз башка убакта үнгө тийбестен, алар пайда болгондо сибиланттардын же ышкырыктардын үнүн азайта аласыз.

Waves Debreath — терең дем алууну өчүрүү үчүн плагиндердин көбү кайсы бир тилде сүйлөгөндө жакшы иштеген эмес, же жөндөөлөрдүн керектүү назиктигин сунуштаган эмес. Ал эми DeBreath параметрлерди туура тандоо менен дээрлик кынтыксыз иштейт.

Youlean Loudness Meter — бекер версиясы иштөө үчүн жетиштүү, PRO версиясы эч кандай маанилүү функцияларды камсыз кылбайт. Графиктер үндүн өйдө-ылдый өзгөрүшүн көзөмөлдөөнү жана үндү тагыраак тегиздөөнү жеңилдетет.

Loudmax — колдонуу абдан оңой жана ага True Peak Limiter орнотулган. Ал үндү бийиктетүүдө үндү боёп, кооздоп ийбеген жөндөмү үчүн бааланат, ошондой эле көптөр аны минимализм үчүн баалашат.

T-De-Esser — акысыз плагин, бул үнсүз тыбыштардагы ашыкча ышкырыктын көлөмүн азайтууга багытталган. Бул жаңы үйрөнүп жаткандар үчүн жөнөкөй жана эң идеалдуу.

Подкасттын аты, сүрөттөмөсү, анын мукабасы да өтө маанилүү. Атты оңой жаттагыдай, бир нече маанини камтыган, учкул сөздөрдөн турганы жакшы.                                                                                                              Сүрөттөмөдө потенциалдуу угуучуларга сиздин подкастыңыз эмне жөнүндө экенин кыскача жана кызыктуу айтып берүү маанилүү. Бул угарманды кармап калып, биринчи эпизодду уктурууга үндөйт. Подкастыңыз жонундо негизги нерсени, эмне жонундо айтасыз, кимге пайдалуу болоорун айтып бериңиз. Сүрөттөмөнүн көлөмүн чойбоңуз, уга турчулар анын биринчи үч сабын гана көрүшөт.

Мукабада көзгө урунаарлык бир маанилүү элемент болгону жакшы. Эгер сөз кошсоңуз чоң тамгалар менен жазышыңыз керек, кичинекей размердеги мукабадан окула тургудай.

 

Угармандарга жетүү үчүн жаздырган подкастты кайсыл жерге жайгаштырабыз?

Эгер сиз хостингге акча коротууга даяр эмес болсоңуз, Anchor.fm сайтына көңүл буруңуз — бул жакшы функционалдуу жана акысыз хостинг. Эгер сиз Anchorду колдонууну чечсениз, анда ага подкастыңызды өзү жарыялоого жол бербеңиз, подкастты Apple ID аркылуу өзүңүз кошуңуз.

Anchor жүктөлүп алынган тректерди Spotify, iTunes, Google Podcasts жана башка платформаларга жүктөйт. ITunes жана Google Подкасттарындагы биринчи жүктөө модерациядан өтүшү керек, ошого даяр болуңуз: мисалы, Apple подкастты беш-алты күн текшерет.

 

Anchor сыяктуу агрегаторлор подкасттын RSS агымын түзүшөт. RSS — бул сиз башка сервистердин, мисалы iTunes же Yandex Музыка, керектүү талаасына коё турчу шилтеме. Ар бир жаңы эпизод сиздин катышууңузсуз бул кызматта автоматтык түрдө пайда болуп турат. Башкача айтканда, сиз эпизодду Anchor’го жүктөйсүз жана iTunes аны RSS аркылуу алып, автоматтык түрдө өзүндө жарыялайт.

 

 

 

 

Previous post
Related Posts